مونوپولی یک بازی رو میزی قدیمی است که طرفداران زیادی در سرتاسر جهان دارد. محبوبیت شدید این بازی تا جایی پیش رفته که حدس زده میشود چیزی حدود 800 ملیون نفر از زمان ساخت آن تا به امروز آن را تجربه کرده باشند. در بازی مونوپولی فکر اقتصادی، آینده نگری و برنامه ریزی از مهمترین عوامل پیروزی بازیکنان به شمار میروند. این بازی در کشور ما با نامهای روپولی، ایرپولی و عمو پولدار نیز شناخته میشود و طرفداران خاص خود را دارد. در این مطلب قصد داریم بازی مونوپولی را برای شما معرفی کرده و روش انجام آن را باهم مرور کنیم. پس تا انتهای این نوشته، همراه ما باشید.

تاریخچه

داستان مونوپولی از سال ۱۹۰۳ آغاز میشود. زمانی که یک زن آمریکایی به نام الیزابت مگی فیلیپس که به نظام مالیاتی دولت اعتراض داشت، یک بازی رومیزی به اسم«TheLandlord’s Game»​  طراحی کرد. خانم مگی که با نظام سرمایه داری مخالف بود سعی داشت از طریق این بازی مضرات بالابردن مالیات و اجاره ها و خطراتی که آنها برای زندگی اقتصادی مردم ایجاد میکنند را به نمایش بکشد. مگی از هواداران اندیشه‌های «هنری جورج» اقتصاددان آمریکایی بود و هم‌چون او از لزوم عادلانه‌تر کردن تقسیم ثروت و کنترل فقر در جامعه سخن می‌گفت و می‌پرسید چرا به ثروت یک اقلیت محدود مدام افزوده می‌شود و همزمان فقرا پیوسته بی‌چیزتر می‌شوند. این بازی که به سرعت در جمع‌های روشنفکرانه و در میان دانشجویان پرطرفدار شد، دو دسته قانون متفاوت داشت و در واقع به دو روش می‌شد آن را بازی کرد: به شیوه‌ای «ضد انحصار» که در آن سرمایه تولیدشده در بازی بین بازیکنان تقسیم می‌شود و یا روش انحصارطلبانه که در آن هر یک از بازیکنان به دنبال راندن بقیه به سمت ورشکستگی و تصاحب اموال آنهاست.

اما سالها بعد، برادران پارکر پس از قبول مشارکت در تولید «مونوپولی» که نسخه دیگری از همان "بازی مالک" بود و توسط چارلز دارو ساخته شده بود، تصمیم گرفتند حقوق «بازی‌های مشابه» آن را بخرند تا انحصار محصول در دست خودشان بماند؛ در نتیجه به سراغ مگی رفته و حقوق «بازی مالک» را به قیمت ۵۰۰ دلار ناقابل از او خریدند. این بازی حسابی در بازار معروف شد و در سال ۱۹۳۴ برادران پارکر نسخه بهتر و کاملتری از آن را با نام مونوپولی به بازار عرضه کردند. شرکت برادران پارکر با بسته بندی شرکت هزبرو آمریکا از آن روز تا کنون حق پخش و تکثیر این بازی محبوب را در اختیار دارند. تا به امروز بیش از 275 ملیون نسخه از این بازی فروش رفته و در 144 کشور جهان و به بیش از 37 زبان مختلف بازی میشود.

مشخصات بازی مونوپولی

نوع: خانوادگی

مکانیزمهای بازی: کارتی- فکری

تعداد بازیکن: 2-8

برای سنین: هشت سال به بالا

زمان بازی: 60 تا 180 دقیقه

سختی: ساده

​ 

محتویات داخل بسته

صفحه بازی

۶ مهره در شکل‌های مختلف به عنوان مهره‌های بازی

۲۸ کارت سند مالکیت (Title Deed Cards)

۱۸ کارت شانس (Chance Cards)

۱۸ کارت خزانه عمومی (Community Chest Cards(

۳۲ مهره خانه سبز رنگ

۱۲ مهره هتل قرمز رنگ

۲​  تاس سفید

۱ بسته اسکناس

۱ عدد گردونه اعداد و حروف خیابان

​ 

هدف و برنده در مونوپولی

به دست گرفتن کل مناطق بازی و ورشکست کردن بقیه بازیکنان و اصطلاحاً انحصاری کردن کل بازار برای خود. بازیکنی که بتواند قبل از دیگران بر تمام مناطق صفحه کنترل داشته باشد و پول بیشتری به جیب بزند، برنده بازی خواهد بود.

​ 

روش بازی مونوپولی

ابتدا باید یک شخص را به عنوان بانکدار تعیین کنید. بانکدار میتواند یکی از بازیکنان باشد. او قرار است تمام پولهای بانک را بین دیگران تقسیم کند، پس بهتر است این مسئولیت را به شخص قابل اعتمادی واگذار کنید. سپس هر بازیکن یک مهره برای خود انتخاب میکند.

پیش از شروع بازی، بانکدار پولی را با عنوان پول آغازین به هر بازیکن می‌دهد. این رقم طبق قانون بازی باید۱۵۰۰ دلار باشد و باید به گونه‌ای تقسیم شود که هر بازیکن، از همه انواع اسکناس‌ها داشته باشد و در حین بازی، دستش برای خرج کردن باز باشد. البته بازیکنان در دورهای بعدی این اختیار را دارند که پول‌های خود را توسط بانکدار تغییر دهند، ولی برای جلوگیری از ایجاد مشغله اضافی برای بانکدار، ترتیب اولیه باید با بیشترین تنوع ممکن باشد.​ 

بازیکنان به نوبت تاس می ریزند و پس از پرتاب تاس، هر بازیکنی که بیشترین مقدار تاس را بدست آورد شروع کننده‌ی بازی خواهد بود. نوبت افراد در جهت حرکت عقربه‌های ساعت تعیین شده و بازی را ادامه خواهند داد. امکان استفاده از یک یا دو تاس وجود دارد و این موضوع به خود شما بستگی دارد. بازیکنان با توجه به عدد روی تاس، مهره خود را روی خانه های اطراف صفحه بازی حرکت میدهند و به جلو حرکت میکنند.

خرید و حراج

​ اگر اولین نفری هستید که مهره‌ شما روی خانه‌ای قرار می‌گیرد که دارای ویژگی خاصی است، با پرداختن پول (مقدار آن روی کارت‌های بازی مشخص شده است) اقدام به خرید خانه‌ مورد نظر کنید. بانکدار نیز وظیفه دارد که مالکیت آن خانه را به خریدار بدهد.​ 

زمانی که مهره‌ی یکی از بازیکنان روی خانه‌ی دارای ویژگی فاقد مالکیت قرار گرفت که او تمایلی برای خرید آن نداشت، بانکدار وظیفه دارد که کنترل را در دست گرفته و به سرعت این خانه را به حراج بگذارد. بازیکنی که در ابتدا تمایلی برای خرید این خانه نداشت، توانایی شرکت در حراجی را خواهد داشت. این بازیکن، زمانی که مهره‌ی او روی خانه‌ی مورد نظر قرار گرفت، باید آن را به قیمت اعلام شده‌ی روی کارت بازی خریداری کند اما در حراجی، قابلیت خرید آن را به قیمت پایین‌تری خواهد داشت. گرچه این موضوع می‌تواند یک استراتژی برای خرید ارزان‌تر ملک مورد نظر باشد اما از طرف دیگر، خطرناک نیز بوده و این امکان وجود دارد که سایر بازیکنان کنترل این ملک را در اختیار بگیرند. پیشنهادات حراجی از یک دلار شروع خواهند شد و تا زمان ارائه‌ی بیشترین پیشنهاد، این مقدار افزایش خواهد یافت. اگر هیچ یک از بازیکنان تمایلی به خرید این ملک نداشته باشند، مالکیت آن به بانک برگشت داده شده و بازی ادامه خواهد یافت.

اگر مهره‌ی شما روی خانه‌ی دارای ویژگی‌ قرار گرفت که مالکیت آن در اختیار بازیکن دیگری قرار دارد، باید اجاره‌ی مشخص شده روی کارت بازی را پرداخت کنید، مگر آنکه ملک مورد نظر جهت دریافت وام (از سوی مالک آن) در گروی بانک قرار داشته باشد.

انحصار؛ نام اصلی این بازیست

واژه مونوپولی از ترکیب دو کلمه یونانی مونو به معنی تنها و پولی به معنی فروش ساخته شده است و مونوپولی در لغت به معنی انحصار طلبی و انحصار گری است.

اگر در طول انجام بازی مونوپولی شما مالکیت تمام خانه‌های موجود از یک رنگ را در اختیار داشته باشید، حق انحصار آنها را بدست خواهید آورد که یکی از اهداف بازی محسوب می‌شود و بوسیله‌ی آن میتوانید سایر بازیکنان را به راحتی ورشکست کنید. بازیکنانی که از حق انحصار برخوردار باشند، قادرند تا حق اجاره‌ی بیشتری را بابت خانه‌هایی که مالک آن هستند طلب کنند، البته منظور خانه‌های رنگی است که انحصار آن را بدست آورده‌اند، نه خانه‌های رنگ دیگر! مثلاً اگر شما انحصار خانه‌های قرمز رنگ را در اختیار داشته باشید و در کنار آن، مالکیت چند خانه‌ی زرد رنگ را بدست آورده باشید، تنها می‌توانید حق اجاره‌ی خانه‌های قرمز رنگ را به دو برابر قیمت واقعی دریافت کنید و اجاره‌ی خانه‌های زرد رنگ (که انحصار آن‌ها را در اختیار ندارید) که مالک آن‌ها هستید، همچون قبل محاسبه می‌شود. حق انحصار بازی مونوپولی همچون زندگی واقعی است، اگر شما صاحب کسب و کاری باشید که در آن هیچ رقیبی وجود نداشته باشد، بنابراین دلیلی ندارد که کالا یا خدمات خود را با قیمت کمتری ارائه کنید.

ساخت و ساز

اگر حق انحصار را بدست آورده باشید، قادرید که در هر یک از خانه‌های ناحیه‌ی تحت انحصارتان اقدام به ساختمان سازی کنید و با این کار، حق اجاره‌ بیشتری را از بازیکنان طلب کنید. براساس قوانین بازی، در ناحیه تحت انحصارتان (در هر خانه‌ موجود در آن) تنها مجازید چهار ساختمان بسازید.

ساختمان‌ها منجر به افزایش چشم گیر حق اجاره خواهند شد، بطور مثال حق اجاره‌ی اولین خانه‌ دارای مالکیت (Mediterranean Avenue)، دو دلار است (بدون آنکه در آنجا ساختمانی ساخته شده باشد)، به محض آنکه در آنجا اقدام به ساخت چهار ساختمان نمایید (حداکثر تعداد ساختمانی که براساس قوانین بازی می‌توان ساخت)، هزینه‌ی اجاره به ۱۶۰ دلار افزایش خواهد یافت.

ساختمان‌های خود را باید به صورت مساوی در خانه‌های ناحیه‌ تحت انحصارتان بسازید! شما نمی‌توانید تنها در یکی از خانه‌های ناحیه‌ی گفته شده اقدام به ساختمان سازی کنید و باید در تمام آنها به طور مساوی ساختمان بسازید، یعنی وقتی در خانه‌ای یک ساختمان ساختید، دیگر اجازه ندارید تعداد آن را به دو ارتقا دهید، مگر آنکه در هر یک از خانه‌های دیگر ناحیه‌ تحت انحصارتان اقدام به ساخت یک ساختمان کرده باشید، در این صورت قادرید که ساختمان دیگری را در یکی از خانه‌ها ارتقا دهید. این موضوع در مورد ساخت ساختمان‌های بیشتر در یک خانه نیز صدق می‌کند؛ یعنی وقتی می‌توانید در یکی از خانه‌های گفته شده اقدام به ساخت چهارمین ساختمان نمایید که در تمامی خانه‌های ناحیه‌ی تحت انحصارتان سه ساختمان ساخته باشید.

هتلها

پردرآمدترین ساختمانی که می‌توانید در خانه‌های ناحیه‌ تحت انحصارتان بسازید، هتل‌ها هستند؛ پس از آنکه اقدام به ساخت چهار ساختمان در یکی از خانه‌های ناحیه‌ گفته شده نمودید، خواهید توانست تا از بانک یک هتل خریداری کنید و آن را جایگزین چهار ساختمان نمایید. هتل‌ها تقریباً معادل پنج ساختمان محسوب می‌شوند، این در حالی است که حداکثر تعداد مجاز ساختمان در هر یک از خانه‌ها، به عدد چهار محدود شده است؛ اما توجه داشته باشید که اگر بخواهید محدودیت تعداد ساختمان را برای سایر بازیکنان ایجاد کنید، بهتر است که کاری به چهار ساختمان موجود در خانه‌ی خود نداشته باشید و هتلی را جایگزین آن نکنید، بنابراین سایر بازیکنان با کمبود خانه مواجه خواهند شد اما اگر چهار ساختمان را کنار گذاشته و هتلی را احداث کنید، عملاً آن‌ها را در اختیار بازیکنان دیگر قرار داده‌اید، پس براساس استراتژی و وضعیت خود، در این مورد تصمیم گیری کنید.

ایستگاه راه‌آهن

زمانی که بازیکنی برای اولین بار وارد ایستگاه راه‌آهن شود، می‌تواند با پرداخت مبلغ درج شده روی آن کارت آن ایستگاه را برای خود بخرد. اگر بازیکن دیگری وارد آن خانه شود باید اجاره آن را به شما پرداخت کند. با داشتن دو ایستگاه اجاره دو برابر و با داشتن سه ایستگاه سه برابر می‌شود. در صورت نخریدن می‌توانید آن را به مزایده بگذارید.

دویست دلار به ازای دور زدن صفحه!

هر وقت بازیکنی دوباره از روی خانه‌ GO عبور کند یا اصطلاحاً صفحه را دور بزند، باید دویست دلار دریافت کند. این روشی عالی برای افزایش ذخیره‌ پولی شماست.

خدمات عمومی

هر بازیکنی که به این خانه برس باید بهای آن را پرداخت کند. اگر شخص مالک یک خانه خدمات عمومی داشه باشه باید ۴ برابر عدد تاسی که آورده به شخص پرداخت، اگر مالک دوتا خدمات عمومی داشته باشه باید ده برابر عدد تاس پرداخت کند.

کارت‌های Chance و Community Chest

اگر مهره‌ی شما روی خانه‌ای قرار گرفت که علامت کارت‌های Chance یا Community Chest روی آن کشیده شده بود، باید کارت مورد نظر را بردارید. این کارت‌ها دارای ویژگی‌های مختلفی هستند و می‌توانند منجر به کسب یا از دست دادن پول شده، شما را به خانه‌ دیگری هدایت کنند یا حتی شما را به زندان بیندازند. یکی از محبوب‌ترین کارت‌های Chance یا Community Chest، کارت «آزادی از زندان» (Get Out of Jail Free) محسوب می‌شود که منجر به آزادی بازیکنان از زندان خواهد شد.

زندان!​ 

زندان مانع از ادامه‌ی حرکت شما در مونوپولی شده و باید تا زمان آزاد شدن از زندان منتظر بمانید، اما زندان مانع از دریافت اجاره، خرید خانه، شرکت در حراجی‌ها و تجارت با سایر بازیکنان نخواهد شد. در این بازی به سه شکل زیر به زندان خواهید رفت:

- قرار گرفتن مهره‌ی بازیکن روی خانه‌ای که روی آن عبارت «رفتن به زندان» (Go to Jail) نوشته شده باشد، معمول‌ترین روشی است که امکان قرار گرفتن بازیکنان در زندان را منجر می‌شود. مهره‌ی بازیکنانی که باید به زندان بروند، بصورت مورب در سرتاسر صفحه‌ی بازی حرکت کرده و از نقطه‌ی GO عبور نمی‌کند و نوبت حرکت آن‌ها نیز به سرعت تمام می‌شود.

- اگر شما کارتی را بردارید که روی آن عبارت «رفتن به زندان» نوشته شده باشد، نوبت شما بلافاصله پایان یافته و مهره‌تان مستقیم به خانه‌ی «زندان» (In jail) می‌رود و اگر در مسیر حرکتتان از خانه‌ی GO عبور کنید، هیچ ۲۰۰ دلاری را دریافت نخواهید کرد.

- بدست آوردن سه تاس دبل متوالی منجر به زندانی شدن شما می‌شود!

رهن

اگر قدرت پرداخت اجاره‌ی ملکی را در زمان قرار گرفتن مهره‌تان در آن را ندارید، قادر خواهید بود تا با گرو گذاشتن یکی از املاکتان، از بانک وام بگیرید. همچنین می‌توانید برای خرید املاک دیگر، خانه یا هتل، ملکی را نزد بانک گرو بگذارید. توجه داشته باشید که اگر ملکی را گرو بگذارید، دیگر قادر نخواهید بود تا زمان آزادسازی ملک مورد نظر، از بازیکنان اجاره‌ای بابت آن دریافت کنید. برای آزادسازی ملک مورد نظر، باید علاوه‌بر پول اصلی، ۱۰ درصد از پولی که گرفته‌اید را به عنوان بهره پرداخت کنید و اگر عدد مورد نظر اعشاری بود، همیشه آن را به بالا رُند کنید.

گرو گذاری املاک هم مزایا و هم معایبی دارد. زمانی املاک خود را گرو بگذارید که از یک ورشکستگی جلوگیری کرده و یا پول خود را برای خرید یک ملک دیگر یا جهت تجارت با سایر بازیکنان، به سرعت افزایش دهید. همچنین قادرید که امتیاز وام دریافتی از بانک را به بازیکنان دیگر واگذار کنید و اگر آن‌ها بخواهند که از آن ملک اجاره‌ای دریافت کنند، باید پول دریافت شده از بانک را بازگردانند. یادتان باشد که پرداخت بهره‌ی ۱۰ درصد بانک، بهتر از ضرر ۵۰ درصدی جهت فروش ساختمان است.

ورشکستگی

اگر نتوانید تمام پول دریافتی از بانک را برگردانید، ورشکسته تلقی شده و از بازی خارج خواهید شد. در قوانین رسمی بازی، پول و املاک شما پس از ورشکستگی به بازیکنی داده می‌شوند که منجر به ورشکستگی شما شده است؛ بنابراین ورشکستگی یکی از بازیکنان، می‌تواند منجر به پیروزی مطلق بازیکن دیگری شود، زیرا او به یک مرتبه حجم بزرگی از امتیازات را به خود اختصاص خواهد داد که تعادل و مساوات را در بازی برهم خواهد زد؛ برای پرهیز از این موضوع، معمولاً توصیه می‌شود که پس از ورشکستگی یکی از بازیکنان، تمام دارایی‌های او بجای ارائه به یک نفر و ایجاد یک نابرابری در بازی، به حراج گذاشته شده و در دسترس تمام بازیکنان قرار گیرند تا همچنان شاهد تعادلی در بازی باشیم.

در پایان

در سایر نسخه های منتشر شده از این بازی ممکن است نام یک یا چند ساختمان و خیابان تغییر کرده باشند. از بازی مونوپولی نسخه های زیادی و با تغییرات مناسبتی وجود دارد که تمام آنها از یک مجموعه قوانین پیروی میکنند. انجام بازی مونوپولی در کنار خانواده و دوستان میتواند تاثیر مثبت فراوانی روی روحیه بازیکنان بگذارد. به همین دلیل است که این بازی که بیش از یک قرن عمر دارد، کماکان جزو محبوبترین بازیهای رومیزی جهان است. همانطور که یک بار نیویورک تایمز گفته بود، نمی‌توان به سادگی از کنار داستان یک اسباب بازی گذشت که فیدل کاسترو چند دهه پیش، دستور داده که تمام نسخه‌های آن در کوبا نابود شوند تا نمادی از کاپیتالیسم در آنجا نماند و امروز یکی از سرگرمی‌های جذاب برای ولادیمیر پوتین است!

خوش بگذره